فيروز ميرزا فرمانفرما

23

سفرنامه كرمان و بلوچستان ( فارسى )

مأموريت بعدى فيروزميرزا به كرمان در سال 1251 ق / 1835 م . است . « 1 » هنگامى كه آقا خان محلاتى « 2 » در كرمان ياغىگرى پيشه كرده و از حكومت معزول شد ، كه اين خود نوعى مخالفت عليه حكومت در اين دوران نيز محسوب مىگشته است . فيروزميرزا از طرف محمد شاه به دفع فتنهء آقا خان مأمور شد . آقا خان حدود 2 سال در نرماشير و بم به مقاومت پرداخت تا اينكه در اواخر سال 1254 ق / 1838 م . پس از محاصرهء قلعه بم قرآن مجيد را با تيغى از گردن آويخته و از فيروزميرزا امان گرفت و به تهران فرستاده شد و در زاويه عبد العظيم مقيم گشت و با وساطت فريدون ميرزا ، فرمانفرماى فارس مورد عفو واقع مىشود . دستگيرى و تبعيد ملا على اكبر زمان « 3 » كه نام

--> معتمد الدوله حاكم اصفهان امنيت جاده‌ها و طرق را برقرار ساخت ، لانهء غارتگران را ويران كرد و مقام و منزلت شاه را ، كه در ولايت خوزستان سستى گرفته بود ، به حال نخستين باز گرداند ؛ ديگرى يعنى خسرو خان كه متناوبا حكومت يزد ، كردستان ، قزوين را داشت از نظر قدرت جسمى ممتاز بود و از وى داستانها و ماجراها در سراسر مملكت بر سر زبانهاست . من با وى كه پيرمردى سالخورده و هفتاد ساله بود در تهران ملاقات كردم ، ولى هرگز در او متوجه استخوان‌بندى مستحكمى نشدم . وى با پرگويى بسيار از عمليات و قمه‌كشىهاى پيشين خود داد سخن داد . . . » ر ك : پولاك ، ايران و ايرانيان ، ص 80 . ( 1 ) . اعتماد السلطنه در اين‌باره مىنويسد : « شاهزاده فيروز ميرزا از فارس به ايالت كرمان مأمور شدند » . ر ك : مرآت البلدان ، ص 920 . ( 2 ) . آقا خان محلاتى رئيس طايفهء اسمعيليه بود . فتحعلى شاه جهت جلب خاطر اسماعيليه دختر بيست و سوم خود سرو جهان را به ازدواج او در آورد ، و پس از آن او را حاكم قم و محلات كرد . در دورهء محمد شاه و صدارت ميرزا آقاسى وى به حكومت كرمان و بلوچستان منصوب شد . وى به علت مخالفت با حكومت به سركشى و عصيان پرداخت كه توسط فيروز ميرزا نصرت الدوله سركوب شد . ر . ك : بامداد ، شرح حال رجال ايران ، صص 354 - 358 . و نيز : باستانى ، فرماندهان كرمان صص 191 - 193 . ( 3 ) . آخوند ملا على اكبر زمان از علماى اماميه كه به واسطهء امر به معروف و نهى از منكر به فيروزميرزا در 1253 ق / 1837 م به يزد تبعيد شد ، امّا به علت افراط در اين امر - حكم عدم عبور و مرور سواره زردتشتيان در يزد - از آنجا به همين سبب به طهران فرستاده مىشود و از آنجا به ارض